Berichten

Het werd de laatste tijd alleen maar erger en hij kreeg er steeds meer last van. Obstipatie klachten. In eerste instantie werd ik gevraagd of ik hem wilde masseren omdat hij veel spanning in zijn lichaam had. Dit uitte zich voornamelijk in zijn gedrag. Hij was onrustig en sliep slecht.

Een jonge man van begin twintig met ernstige meervoudige lichamelijke en verstandelijke beperkingen. Tijdens het eerste gesprek met zijn verzorger bleek dat hij de laatste maanden ook veel obstipatie en een opgeblazen buik had.  Hij kreeg hiervoor laxeermiddelen en zelfs 2 tot 3 x per week een klysma. Best ingrijpend, vind je ook niet?

Wist jij dat obstipatie klachten bij gehandicapten een veel voorkomend probleem is? Het blijkt dat bijna 70% van de mensen met een verstandelijke handicap en een IQ < 50 hier last van hebben. Eerlijk gezegd, daar schrok ik nogal van toen ik dit las. Daar wilde ik graag wat meer van weten.

Wetenschappelijke onderzoeken

De afgelopen 25 jaar zijn er een aantal onderzoeken zijn geweest naar mogelijke oorzaken van obstipatie klachten bij gehandicapten? Böhmer (1994) en Alsema (2003) hebben beiden onderzoeken gedaan naar dit veel voorkomende probleem. Het blijkt dat er een verband is met neuromusculaire afwijkingen, immobiliteit en het gebruik van anti-epileptica of benzodiazepines. Onder de benzodiazepines vallen de medicijnen met een rustgevende en ontspannende werking. Denk aan Diazepam (Valium), Oxazepam (Seresta), Lorazepam (Temesta) en Clobazepam (Frisium). Maar ook maagzuurremmers, voedselweigering en een IQ<35 spelen hierbij een rol.

Wanneer obstipatie?

Er wordt van obstipatie gesproken als iemand minder dan 3 x per week ontlasting heeft of meer dan 3 keer per week laxeermiddelen gebruikt. Het is hierbij van belang dat het ontlastingspatroon door ouders, verzorgers en begeleiders goed wordt bijgehouden.

De verschillende lichamelijke onderzoeken zijn vaak een te grote belasting voor deze doelgroep. Dit kan zoveel ontregeling in gedrag veroorzaken dat hier vaak geen gebruik van wordt gemaakt.

Algeheel welzijn

Obstipatie en andere maag-darmklachten kunnen zeer bepalend zijn voor het algeheel welzijn van mensen.  Dit uit zich vaak in onbegrepen gedrag. Dit kan toenemende agressie, huilen, onrust en het weigeren van eten of drinken zijn. Het is belangrijk om het gedrag van cliënten zo goed mogelijk in kaart te brengen zodat er snel ingespeeld kan worden op verandering. De verzorgenden zijn de eerste die deze veranderingen zullen opmerken.

In kaart brengen

Standaard dagelijkse registratie van de stoelgang is belangrijk om veranderingen in gedrag te kunnen begrijpen. De Bristol Stool Chart is een hulpmiddel die hierbij gebruikt kan worden. Het is gebleken dat een maandregistratie een beter overzicht geeft dan een weekregistratie. Maar ook eten en drinken kan op verschillende vlakken van invloed zijn op het ontlastingspatroon. Denk aan het soort eten en drinken, tijdstip, manier van eten, houding, gemoedstoestand en onbegrepen klachten.

Behandeling

Het inzetten van de behandeling gaat meestal in overleg met de arts en andere betrokken behandelaars. Vaak betreft dit een aanpassing in voeding, houding, hulpmiddelen en/of het voorschrijven van medicatie. In de praktijk blijkt het lastig om een behandeling toe te passen waarin de obstipatie klachten verdwenen zijn.

De natuur kan een handje helpen

Naast bovengenoemde behandelingen zijn er ook andere natuurlijke middelen die een handje kunnen helpen. Mijn ervaring is dat hier vaak aan voorbij wordt gegaan. Tijdens mijn werk met gehandicapten maak ik veel gebruik van Connecting Touch massages en complementaire aromazorg.

De werking van een massage zit vanzelfsprekend in de bekwaamheid van de masseur en de kwaliteit van de massageolie. Maar ook minder voor de hand liggende zaken als aanraking, aandacht, warmte en ontspanning hebben stuk voor stuk een helende werking.

Effecten van massage op lichaamsprocessen zijn:

  • Betere doorbloeding en ontslakking van weefsels. De afvalstoffen die via de huid vrij komen worden door bv. een klamme huid of lichte transpiratie afgevoerd.
  • Afvalstoffen kunnen via de ademhaling vrijkomen.
  • Massage heeft een kalme invloed op de spijsvertering. Veel gehandicapten en mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel hebben spijsverteringsproblemen zoals diarree, obstipatie, ophoping van gasvorming in de darmen.
  • Versterken van het immuunsysteem waardoor mensen geringer vatbaar zijn voor infecties.
  • Vrijkomen van verschillende ontspanningshormonen; oxytocine, melatonine.
  • Verlaging van het stresshormoon; cortisol, Corticotropin-relasing hormoon (CRH) neemt af

Complementaire Aromazorg betekent letterlijk het aanwenden van geurstoffen of etherische oliën voor therapeutische doeleinden. De therapeutische werking is helend, genezend. De helende werking is zowel op lichamelijk, psychisch en emotioneel gebied. Ik kies ervoor om het woord ‘helen’ te gebruiken i.p.v. genezen. Helen is namelijk meer dan alleen maar een medicijn nemen om een ziekte te bestrijden. Heling in de ruimste zin van het woord betekent: het in balans brengen van lichaam, geest en emotie. Complementaire aromazorg vervangt nooit een behandeling of medicijn die door een arts zijn voorgeschreven.

3 natuurlijke tips

  1. Buikmassage. Het masseren van de buik bevordert onder andere de darmperistaltiek en kan een positieve uitwerking hebben op het ontlastingspatroon. Gebruik hiervoor een draagolie eventueel in combinatie met een kamilleolie (zie tip 2). In de gratis video van een buikmassage laat ik je zien hoe je een eenvoudige buikmassage kunt geven. (in de video wordt gesproken over de venkelolie. Dit is ook een fijne olie, maar mag niet gebruikt worden bij mensen met epilepsie).
  1. Kamilleolie.Tijdens het geven van een buikmassage kun je gebruik maken van kamilleolie. Kamilleolie doorwarmt de mens en bevordert de ontspanning. Het bevordert de resorptie van lucht op plaatsen waar geen lucht behoort te zijn. Deze olie een ideale massageolie bij darmkrampen, onregelmatig ontlastingspatroon, obstipatie of diarree, harde en/of gespannen buik.

Ik hecht veel waarde aan hoog kwalitatieve massageoliën. Dit houdt in dat zij 100% biologisch en natuurlijk zijn, Je kunt hierbij denken aan het merk Chi, het Blauwe huis, Die Lichterde. Het is ook erg leuk om een eigen massageolie te maken. Het is persoonlijk en op maat gemaakt, kost weinig tijd en is uiteindelijke voordeliger in gebruik. Je kunt ook kant en klare kamillemassageolie kopen. Maak je liever zelf je massageolie dan kun je onderstaand recept gebruiken.

Benodigdheden kamilleolie

50 ml. Biologische draagolie (koudgeperste sesamolie, koudgeperste amandelolie)

15 dr. essentiële kamille olie.

Meng dit in een 50 ml flesje.

In de video laat ik je precies zien hoe je deze olie kunt maken en waar je op kunt letten.

  1. Ritme. Het is belangrijk om de buikmassages op een vast moment van de dag te geven. Dit kan tijdens het ochtendverzorgingsmoment zijn of voor het slapen gaan.  Geef gedurende 6 weken dagelijks een buikmassage met kamilleolie. Registreer eventuele veranderingen van ontlasting, gedrag etc. op een ontlastingsregistratielijst.

Heb jij andere ervaringen of vragen?

Ik heb je een klein inkijkje gegeven hoe je op een andere manier obstipatie klachten kunt verminderen. Heb jij hier ook ervaring mee? Ik hoor het graag van je. Heb je vragen? Stel ze gerust hieronder.

Wil jij meer weten over de verschillende Connecting Touch massages en Complementaire aromazorg in de gehandicaptenzorg?

Op vrijdag 5 april 2019 geef ik de workshop Complementaire aromazorg en Connecting Touch handmassage in Kerkrade

Op vrijdag 24 mei 2019 geef ik de workshop Connecting Touch voet- en hoofdmassage   & 4 essentiële oliën in de gehandicaptenzorg in Alphen a/d Rijn